قدیمیترین نمونه غزل مستقل و کامل را میتوان در آثار شهید بلخی، رودکی سمرقندی، دقیقی توسی یافت. در اوایل قرن ششم، قصیده از رونق افتاد و جای خود را به غزل داد. از آن زمان تا به امروز قالب غزل همچنان رواج داشته است. محمدرضا یار با نام کامل محمدرضا عربیارمحمدی، شاعر کارگردان و نویسنده تئاتر، پژوهشگر و منتقد ادبی مجموعه پژوهشی با عنوان «شکلهای امروزی غزل» را تالیف کرده است که سبکشناسی و آسیبشناسی یک قرن غزل ایران از سال ۱۳۰۰ تا امروز است و توسط انتشارات کیان افراز منتشرشده است. در نقطهسرخط این هفته به این کتاب قابل تامل درباره غزل معاصر پرداخته خواهد شد.
برچسب: بامداد جنوب
به خاطرِ چشمهای تو بود، اگر شاعر شدم
گفتوگوی من با «روجا چمنکار» از شاعران جوان و موفق استان بوشهر . وی که تحصیلات خود را در رشته ادبیات نمایشی، ادبیات شرق و سینما در ایران و فرانسه دنبال کرده است؛ هم اکنون در امریکا اقامت دارد. این شاعر در سال ۲۰۱۷ برای مجموعه شعر دوزبانه «شبیه تاریکخانه شدهام» با ترجمه «فریده روا» برنده جایزه معتبر ادبی «نیکوس گتسوس» شد. چمنکار پیش از این نیز بارها کاندیدا و برگزیده انجمنهای ادبی مختلفی چون: کاندیدای سومین دوره جایزهی شعر امروز ایران (کارنامه)، برگزیده چهارمین دوره جایزه شعر امروز ایران (کارنامه)، برندهی دومین دوره شعر زنان ایران (خورشید) شده است. وی اولین مجموعه شعرش را با نام «رفته بودی برایم کمی جنوب بیاوری» در سال ۱۳۸۰ منتشر کرد. پس از آن در سال ۱۳۸۱ مجموعه شعر دیگری به نام «سنگهای نه ماهه» را به چاپ رساند.
نقطه سرخط: مقلدان جدید جویس در راه هستند!
این روزها خبر انتشار ترجمه «اولیس» جویس در محافل ادبی پیچیده است. از یکسو «فرید قدمی» جلد اول اولیس را با همکاری نشر «مانیاهنر» به بازار نشر ارائه داده است. از سوی دیگر «اکرم پدرامنیا» نیز ترجمه جلد اول خود از «یولسیز»(اولیس) را با همکاری نشر «نوگام» در صف انتشار دارد، ترجمهای که به گفته پدرامنیا در گفتوگو با ایسنا در مهرماه ۹۷: «با ویرایش دقیق و خلاقانه «رضا شکراللهی» که آن هم چندین ماه طول کشید آماده چاپ و انتشار است.»
«و عشق، مرگی است کوچک»
نشر روزنه بهتازگی ترجمه جدیدی از کتاب «مرگی کوچک» با عنوان اصلی «موت صغیر» را از «محمدحسن علوان» با ترجمه سیدحمیدرضا مهاجرانی منتشر کرده است. نام کتاب برگرفته از سخن «محییالدین عربی» است: «الحبُّ موتٌ صغیرٌ» این کتاب در افتتاحیه نمایشگاه بینالمللی کتاب «ابوظبی» (۲۰۱۷) بهعنوان برنده دهمین دوره جایزه بوکر عربی (۲۰۱۶) معرفی شد. «مرگی کوچک» از میان ۱۸۶ رمان پیشنهادشده از ۱۶ کشور به این عنوان دست یافت.
کاشیما (۸)
عطر جزء جداییناپذیر شعر کلاسیک فارسی است.گویی هرچقدر شعر عاشقانهتر باشد، رایحههای بیشتری از بین واژگان در ذهن تداعی میشود. از عطر گیسوی یار تا بوی پیرهن یوسف، از بوی مرموز کافور تا عطر یاس و نرگس… از گلاب و عنبر تا مشک نافه آهوان ختن؛ اما چرا شاعران اینقدر از روایح در شعرشان سود جستهاند؟
پیچ و خمهای انتقال فرهنگ بومی به کودکان
یکی از دغدغههای اصلی خانوادهها راههای انتقال مفاهیم به کودکان است. همانقدر که مفاهیم انتقالی به کودکان مهم است، کانال ارتباطی نیز اهمیت بسزایی دارد. در گذشته انتقال مفاهیم از طریق ارتباطات خانوادگی و آموزشی همچون مکتبخانه، مساجد و مدارس و همچنین متون مکتوب صورت میگرفت که با پیوستن جوامع به جهان مدرن این کانالهای انتقالی تنوع بیشتری یافتند.
در ابتدا رسانههایی چون روزنامه، سینما، رادیو و تلویزیون به این جمع اضافه شدند که به طریق بستهبندیشده و کنترلی مفاهیم به خصوصی را در اختیار کاربران قرار میداد؛ اما در دهههای اخیر این کانالها از مرز قاب محدود تلویزیون و پرده سینما فراتر رفته است و اینک با اتصال به جهان شگفتانگیز مجازی (اینترنت) وسعت بیکرانی را در مقابل افراد گشوده است. چشماندازی که از آن فرد میتواند دانش، فرهنگ، باور و اعتقادات خود را دستخوش تغییر قرار دهد. این تغییر در دو بعد ارتقا و تنزل میتواند صورت گیرد.
زیر سایه سنگین شاهنامه
در ذهنیت ایرانی شاهنامه چنان بر قله ادب حماسی نشسته است که تصور رقیبی برای آن از پس اذهان ستبراندیش برنمیآید. از این رو، دیگر آثار حماسی در زیر سایه سنگین شاهنامه مهجور ماندهاند. پژوهشها در زمینه ادب حماسی معطوف به شاهنامه است. چنانکه به گواه سجاد آیدنلو بیش از شش هزار اثر پژوهشی در موضوع شاهنامه تدوین شده است. بحث برسر جایگاه و یا کیفیت شاهنامه نیست؛ بلکه منظور توجه به آثار مغفول و مهجور این سبک ادبی است. پنهان ماندن زاویههای دیگر ادبیات حماسی فارسی است که آثاری از برزونامه با شصت و پنج هزار بیت، طولانیترین حماسه ایران (آیدنلو،۱۷:۱۳۸۸) تا دیگر آثاری چون بهمننامه، بانوگشسبنامه، جهانگیرنامه، شهریارنامه، کک کوهزاد، کوشنامه و… از جمله آنهاست.
روایت سمیه سمساریلر از کانون ادبی رهاوی و سپهر داستانیاش:
نشستهای کانون ادبی «رهاوی» اصفهان به صد و شصت جلسه پیوسته در عصر شنبهها رسیده است. جلسهای که بهقاعده خودش به ادبیات و بهویژه داستان میپردازد. این امر در گرو تلاشهای مستمر سمیه سمساریلر، دبیر این انجمن محقق شده است. سمساریلر در کارنامه ادبی خود انتشار مجموعه داستان «زخمهایم کهنه نمیشوند» و «باید یک داستان بنویسم» را از نشر «نهفت» دارد. همچنین او کتاب «هشت قطعه زربفت» اثر «یانگ، جوئینگ- مینگ» را از انگلیسی ترجمه کرده که نشر «فراروان» آن را منتشر کرده است. درباره سپهر داستانی سمساریلر و فعالیت کانون ادبی رهاوی با او به گفتوگو نشستهایم که شما را به خواندن آن در ادامه دعوت میکنم.
بامداد جنوب ششم اسفند ۹۷
کاشیما
حال شما خوب است؟ از جواب نمیدانم و معمولیام که بگذریم؛ اگر حال فردی خوب نباشد دو حالت دارد. یا فرد دارد دردی میکشد یا رنجی را تحمل میکند. موراکامی در کتاب وقتی از دو… میگوید: «درد اجباری است، رنج کشیدن اختیاری است.»
درد یک امر اجتنابناپذیر است و دلایل مختلفی میتواند باعث آن شود. چه درد جسمی و چه آلام روحی… اما اینکه فرد خودش را همچنان در وضعیت درد نگه دارد و رنج بکشد، امری اختیاری است. مثالی که موراکامی برای این قاعده آورده است. دویدن است. وقتی کسی میدود درد خستگی به تنش تحمیل میشود و بهطور اجباری درد میکشد؛ اما اینکه او همچنان ادامه بدهد و رنج ببرد اختیاری است.
نکته در تشخیص موقعیت درد و رنج است بهعبارتدیگر در چنین وضعیتهایی فرد در دو حالت کلی قرار میگیرد. یا تشخیص میدهد که در موقعیت درد یا رنج قرارگرفته است و یا خیر. چراکه
