کاشی‌ما (۶)

هرچقدر در دنیای علم کلمه «چرا» راهگشا شده است؛ به همان اندازه در دنیای روابط انسانی، این کلمه باعث بن‌بست کشیده شدن رابطه‌ها شده است. روابط انسانی شبیه آب روانی است که باید مدام در جریان باشد. چرا باعث می‌شود رابطه راکد شود. از جریان دور شود. طرف مقابل با شنیدن کلمه چرا، مورد بازخواستی قرار می‌گیرد که برای تبرئه خود ناچار است توقف کند. سرش را به عقب برگرداند. به گذشته نگاه کند؛ اگر جوابی یافت بگوید و اگرنه در مقابله‌به‌مثل، در رفتار طرف مقابلش «چرایی» را بیابد و در جواب بگذارد. این سلسله گاهی آن‌قدر متوالی و طولانی می‌شود که جز تباهی رابطه نتیجه دیگری ندارد.

در دنیای علم وقتی از کسی سؤال کنید، چرا پدیده‌ای رخ می‌دهد؟ در مقابل معلول رخ‌داده علتی وجود دارد که از دل آزمون و پژوهش می‌توان آن را یافت؛ اما در دنیای روابط انسانی یافتن علت هر معلولی ممکن نیست. اگر ممکن هم باشد کار هرکسی نیست. مولانا هم می‌گوید: «علت عاشق ز علت‌ها جداست» او هم می‌دانست که در دنیای روابط انسانی یافتن علت چطور می‌تواند رابطه را به مخاطره بیندازد. چرا دوستش دارم؟ چرا دوستم دارد؟ ساده‌ترین و بدیهی‌ترین چرایی است که هرکسی از خودش پرسیده است؛ اما همیشه چراها به این شیرینی و حلاوت نیستند. وقتی چرا به بستر رفتار متقابل کشیده شود. قلب رابطه را نشانه گرفته است. چرا به من توجه نداری؟ چرا به دیگری بیشتر توجه داری؟ چرا در مقابل من این کار را کردی؟ چرا در مقابل دیگری آن رفتار را انجام دادی؟ این سؤالات جوابی ندارند. اگر داشته باشند پرسش‌کننده را قانع نمی‌کنند؛ به‌عبارت‌دیگر کسی که این سؤالات را می‌پرسد به دنبال جواب نیست. منظور او کسب توجهی است که در نظرش کمرنگ یا محوشده است. تأکید اهمیت مخاطب خاص که شاید در برخی از مواقع زندگی کمتر به چشم می‌آید و درواقع تبلور انتظاری و توقعی است که گاهی گشودن آغوشی، گفتن دوستت دارم، گفتن حق با شماست می‌تواند دوباره به آن جلا ببخشد. در مقابل چرا، یک کلمه جادویی در دنیای روابط انسانی وجود دارد. «چگونه؟»

چگونه گره‌گشای روابط بن‌بست رسیده است. چگونه همان نوری است که گاهی بر زوایای پنهان و تاریک یک رابطه می‌تواند تابیده شود و آن را برطرف کند. چگونه نگاه به جاده روشن و امید آینده است. پر کردن چاله‌هایی که پیش‌ازاین پای در آن گیرکرده است. کنار زدن سنگلاخی که قدم‌ها را کند کرده است. باید از طرف مقابل پرسید چگونه؟ به‌طور مثال تفاوت سؤال «چگونه می‌توانم تو را خوشحال کنم؟» با «چرا از من ناراحتی؟» گردش ۱۸۰ درجه‌ای زاویه دید از گذشته دل‌خراش به آینده خوشایند است. انسان‌ها در بسیاری از مواقع نمی‌دانند، چرا رفتار خاصی را انجام داده‌اند. گاهی رفتار ریشه در ناخودآگاه دارد، گاهی ناخواسته است و سهوی؛ بنابراین خارج از دادگاه قضایی، در دنیای روابط دوطرفه پرسیدن چرا، گرهی را نمی‌گشاید.

انتشار در بامداد جنوب ـ ۱۸ اسفند ۹۷

نوشته‌های مشابه

  • گفتگو با محمدرضا یار ترانه‌سرای آلبوم« از تنهایی گریه مکن»سالار عقیلی

    محمدرضا یار از ترانه‌سرایان جوان و موفق چند سال اخیر است. بی‌تردید از ترانه‌های یار شنیده‌ایم؛ هرچند شاید نام خالق آن را ندانسته‌ باشیم. آلبوم «از تنهایی‌گریه مکن» با صدای سالار عقیلی و آهنگ‌سازی ابوالفضل صادقی‌نژاد، شاخص‌ترین اثر اوست که تمام ترانه‌هایش را سروده است و از آن به‌عنوان آلبومی جریان‌ساز در زمینه موسیقی یاد می‌کند. این آلبوم در فهرست‌ نهایی «جشنواره موسیقی فجر» سال ۱۳۹۵ قرار داشت و همچنین آلبوم برگزیده چهارمین جشن سالانه «موسیقی ما» نیز بوده است. از قطعه «از تنهایی گریه مکن» در محافل دیگر نیز تقدیر صورت گرفته است. از دیگر ترانه‌های پرمخاطب یار می‌توان از تیتراژ سریال «دیواربه‌دیوار» نیز نام برد. وی در کنار ترانه‌سرایی، به نگارش نمایشنامه، داستان و پژو‌هش در حوزه ادبیات به خصوص شعر و ترانه نیز پرداخته است و آثار متعددی منتشر و در دست انتشار دارد.

    نمایشنامه «رقص هانتینگتون» محمدرضا یار برگزیده بخش نمایشنامه‌نویسی «جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر» در سال ۱۳۹۵ نیز شده است. در ادامه گفتگویی با او داشته‌ا‌یم که خواندن آن خالی از لطف نیست. در این گفتگو خانم «رز محقق» از ترانه‌سرایان جوان و خوش آتیه نیز صمیمانه ما را یاری کردند که جا  دارد از لطف و محبتی که داشتند کمال تشکر را داشته باشم.

  • «نقطه سرخط»: عطیه عطارزاده جهنم انزوا را توصیف می‌کند.

    «نقطه سرخط»: عطیه عطارزاده جهنم انزوا را توصیف می‌کند؛

    راهنمای مردن با گیاهان دارویی

    «راهنمای مردن با گیاهان دارویی» ازجمله رمان‌های خوش‌اقبال و موردتوجه مخاطبان و منتقدین در سال اخیر بوده است. به‌طوری‌که تا بخش نهایی جایزه ادبی «احمد محمود» نیز پیش رفته بود و در این مدت به چاپ دهم نیز رسیده است. این کتاب اولین رمان منتشرشده «عطیه عطارزاده» است. وی پیش از این کتاب مجموعه اشعار خود به نام «اسب را در نیمه دیگرت برمان» را در سال ۹۴ در انتشارات چشمه منتشر کرده بود.

  • نام تمام مردگان یحیاست!

    رمان تمام مردگان… از لحاظ زمان و مکان با رمان دیگر معروفی یعنی سال بلوا تناسب دارد. هر دو رمان در سنگسر رخ می‌دهد و در همان برهه زمانی… در لابه‌لای رمان از شخصیت‌های رمان سال بلوا به عنوان شخصیت‌های فرعی استفاده شده است؛ قصه اصلی رمان را می‌توان به این صورت خلاصه کرد: «داور هیزم شکن صاحب شش فرزند به نام‌های یحیا، مسیحا، اسماعیل، ابراهیم، میکائیل(پورو) و نورسا است که در طول رمان آنها را از دست خواهد داد. اما در تداعی‌واره‌ای چون زکریای پیامبر در شصت و شش سالگی و بعد از اینکه از آخرین داغ فرزندشان هفت سال گذشته است صاحب هفتمین فرزند به نام مندل می‌شود. مرگ داور، زندگی مندل… مابقی ماجرای رمان است. در این بین باید اشاره کرد که روایت رمان در خواب مندلی رخ می‌دهد که همانند اصحاب کهف در زیر بهمن به خواب رفته است و در دوران معاصر بیدار می‌شود… فضای سراسر حزن و غم‌انگیز رمان، خوانش یکباره آن را سخت می‌کند و به نظر می‌رسد کتاب همه‌پسندی نباشد. نام گذاری فصل‌های رمان نیز با خلاقیت معروفی به صورت حروف مقطعه آیه نخست سوره مریم(کعیهص) است به جز فصلی که آیه هفتم همین سوره را بر پیشانی دارد. یا زَکرِیا إِنَّا نُبَشِّرُک بِغُلَامٍ اسْمُهُ یحْیی. نثر این رمان شاعرانه‌تر از دیگر آثار معروفی است و خرده روایت‌های جذابی در تار و پود متن تنیده شده است که ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنم

  • که هنوز من نبودم که تو در دلم نشستی

    وقتی سعدی می‌گوید: «که هنوز من نبودم که تو در دلم نشستی!» بی‌راه نمی‌گوید. عشق پیش از آنکه فکر کرده باشی شروع‌شده است. پیش از لحظه یافتم یافتم، شکل‌گرفته است. از بدو تولد چشم‌های مهربان یکی را دوست داشته‌ای، ذهن تو این تصویر را ثبت می‌کند و در بایگانی‌اش قرار می‌دهد. از لب کسی حرف دل‌نشینی شنیده‌ای و به همین ترتیب پازل صورت ازلی معشوق از تکه‌تکه‌های افراد مختلف در ضمیر تو نقش بسته است. ناگهان در جایی که اصلاً فکرش را نمی‌کنی، در روزی که اصلاً فکرش را نمی‌کنی و در کسی که انگار سال‌هاست می‌شناسی تصویر معشوق ازلی خودت را پیدا می‌کنی. این قصه آشنایی است برای همه‌کسانی که در یک نگاه جذب جذبه نگاه دیگری شده‌اند؛ اما

  • کنعان

    بارها و بارها به این دیالوگ ماندگار فیلم کنعان فکر کرده‌ام. همذات‌پنداری کرده‌ام و دلم خواسته زل بزنم تو چشم دیگران و بگویم یا حتی بیشتر، فریادش بزنم. البته خیلی وقت‌ها هم گفته‌ام و دریافته‌ام که مخاطبم، آن را درک نکرده است. آن وقت با نگاه عاقل اندر سفیه، شاید در دل افسوس خورده است…

  • گذشته، حال استمراری است!

     تا همین هفته گذشته دقت نکرده بودم که در زبان فارسی رایج، حال ساده در حال انقراض است. در فارسی کلاسیک فعل‌هایی مانند گوید رود و… را زیاد می‌بینیم؛ اما امروزه به ندرت در نوشتار از صرف حال ساده استفاده می‌شود و در گفتار از آن‌هم کم‌یاب‌تر است. به جز هست و است ما از حال‌ساده دست کشیده‌ایم. نگرانی وجود ندارد. به هر صورت حال استمراری جای حال ساده را گرفته است. می‌نویسم می‌روم می می می … در نگاهی کاملاً بی‌ربط  اگر جامعه ‌گل‌خانه‌ای خودمان را هم به دقت نگاه کنیم، به رفتار فردی و جمعی … کم و بیش با یک مسأله روبرو می‌شویم. کمترکسی طالب حال ساده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *